Miejsca doraźnego schronienia (MDS), to obiekty zbiorowej ochrony przystosowane do tymczasowego ukrycia ludzi. Chociaż pojęcie „tymczasowy” nie zostało precyzyjnie zdefiniowane, istnieją przepisy, dzięki którym można oszacować okres ich wykorzystania, choćby pod kątem zapewnienia odpowiedniej przestrzeni magazynowej.

W hierarchii infrastruktury ochronnej, MDS znajdują się poniżej schronów (o konstrukcji hermetycznej, wyposażonych w filtrowentylację) i ukryć (o konstrukcji niehermetycznej).
Mają zapewnić bezpieczeństwo osobom chroniącym się w nich przed:

  1. Zagruzowaniem, czyli skutkami ewentualnej katastrofy obiektu, w którym znajduje się schronienie.
  2. Ostrzałem z broni małokalibrowej i wnikaniem odłamków amunicji oraz oderwanych elementów drzwi i bram prowadzących do MDS.

Powyższy zakres odporności jest taki sam, jak w przypadku ukryć kategorii U-1. W stosunku do nich, obiekty typu MDS mogą spełniać niższe wymagania w zakresie wyposażenia. Do pełnienia funkcji ochronnych mają być przygotowane dopiero po ogłoszeniu takiej konieczności. Natomiast ukrycia muszą być stale gotowe do pełnienia swojej funkcji, choć jest wskazane, aby poza okresami zagrożenia, pełniły także inną rolę, czyli były tzw. obiektami podwójnego użycia.

Najważniejsze wymagania techniczne

Szczegółowe wymagania związane z kwestiami użytkowania MDS zostały opisane w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie warunków organizowania oraz wymagań, jakie powinny spełniać miejsca doraźnego schronienia (dalej rozporządzenie MDS) [1] i są ściśle powiązane z ich pojemnością oraz niezbędnym wyposażeniem socjalnym.
Pojemność – wyraża się w liczbie osób. Określa ją właściwy organ ochrony ludności, kierując się przesłankami związanymi z dostępną powierzchnią użytkową, odpowiednią ilością powietrza, przewidywanym czasem ochrony oraz warunkami ewakuacji.
Minimalna powierzchnia na osobę – to 1,5 m2, a w przypadku osób poruszających się na wózkach – 2 m2. Podane wartości mogą być pomocne w szacowaniu pojemności MDS oraz ocenie możliwości spełnienia pozostałych wymagań.
Osoby z niepełnosprawnościami – wymagania dotyczące osób ze szczególnymi potrzebami zostały określone tylko w jednym punkcie, w którym wskazano konieczność „zapewnienie dostępu do MDS, w tym utrzymanie drożności dróg komunikacyjnych stanowiących dojście do pomieszczeń służących schronieniu, w tym dla osób z niepełnosprawnościami”.  Pomocne mogą być zapisy zawarte w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie warunków technicznych dla budowli ochronnych oraz warunków technicznych ich użytkowania i usytuowania (dalej Warunki techniczne) [2]. Wynika z nich, że wejścia mają być przygotowane tak, by mogły z nich korzystać osoby z niepełnosprawnościami, pochylnie muszą być wykonane zgodnie z już obowiązującymi przepisami, a urządzenia dźwigowe mają mieć rezerwowe zasilanie. W rozdziale „Wymagania w zakresie dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami” wskazano jednak, że dostęp można zapewnić także za pomocą „noszy, krzeseł ewakuacyjnych lub innych rozwiązań technicznych”.
Powierzchnie wykluczone – nie są wliczane do powierzchni przeznaczonej dla ludzi, to wydzielone w piwnicach komórki lokatorskie, pomieszczenia techniczne i magazynowe.
Ograniczenie pojemności ze względu na ewakuację – w przypadku braku możliwości zlokalizowania wyjścia zapasowego poza strefą prognozowanego zagruzowania, pojemność MDS jest ograniczona do 30 osób, a po spełnieniu dodatkowych warunków – do 300 osób. W rozporządzeniu zawarto definicję wyjścia ewakuacyjnego oraz zapasowego, podano ich wymiary i wymagania funkcjonalne.
Wymagania higieniczne – w MDS o pojemności do 200 osób dopuszcza się wykonanie tylko ustępów suchych nieskanalizowanych (nie mniej niż jeden na każde 50 osób). Jeśli użytkowników jest więcej, konieczne jest wykonanie instalacji kanalizacyjnej i co najmniej jednego pomieszczenia higieniczno-sanitarnego z odpowiednią liczbą umywalek oraz misek ustępowych. Niezbędne jest także zapewnienie urządzeń do przygotowania posiłków.