Nowe standardy w architekturze – tak wygląda szkoła przyszłości

Historia szkoły przy ul. Świderskiej w Warszawie sięga początku 2020 roku, gdy Urząd Dzielnicy Białołęka ogłosił konkurs na opracowanie najlepszej pod względem wizualnym, użytkowym i ekonomicznym koncepcji architektonicznej budynku. Sąd konkursowy przyznał pierwsze miejsce pracowni Bujnowski Architekci. Umowę na budowę szkoły z pełną infrastrukturą komunikacyjną (zjazdy i przebudowa skrzyżowania ulic Świderskiej i Ćmielowskiej) podpisano w listopadzie 2022 roku.
Realizację powierzono konsorcjum firm Wodpol z Żywca (lider), PBO Śląsk z Sosnowca i Conexio z Katowic. Koszt inwestycji wyniósł 103,2 mln zł. Inwestor uzyskał dofinansowanie w wysokości 65 mln zł w ramach Rządowego Funduszu Polski Ład: Program Inwestycji Strategicznych.

Szkoła funkcjonuje od września 2024 r. Docelowo pomieści około 900 uczniów (32 klasy I–VIII – 800 uczniów oraz 4 oddziały przedszkolne – 100 uczniów). Na działce o powierzchni ponad 3,2 ha są boiska, plac zabaw, ławki i stoliki, teren zieleni i parking rowerowy. Obiekt został uznany decyzją jury 11. Nagrody Architektonicznej Prezydenta m.st. Warszawy za najbardziej ekologiczną placówkę w kategorii „Architektura użyteczności publicznej”.

Funkcjonalność obiektu

Budynek podzielono na trzy strefy – przedszkole, szkołę oraz halę sportową z boiskiem na dachu. Bryłę budynku zaprojektowano tak – i był to priorytet – aby strefy te były wyodrębnione, ale jednocześnie dostępne dla wszystkich uczniów.
Wejście jest we frontowej części budynku, w podcieniu. Z głównego korytarza można dostać się do czterech sal, z których jest wyjście do ogródka z placem zabaw. Od strony wschodniej znajdują się sala rekreacyjno-ruchowa, sala do zajęć integracji sensorycznej, a także pomieszczenia dla administracji przedszkola, magazyny, szatnie i toalety.
Główne wejście do szkoły zlokalizowano na końcu podcienia. Przestrzeń zaaranżowano w tym miejscu tak, by sprzyjała integracji i ułatwiała odpoczynek – kaskadowo umieszczone siedziska przypominają amfiteatr. Obok ustawiono stojaki na rowery.

W środku centralną częścią jest hol (agora) o wysokości dwóch kondygnacji, otoczony szerokimi schodami z miejscami do siedzenia. Niedaleko znajduje się stołówka z zapleczem kuchennym.

Klasy I–III uczą się na parterze, co pozwoliło na zachowanie kameralnego charakteru tej części obiektu. Jest tu dwanaście sal lekcyjnych, świetlice z bezpośrednim wyjściem do ogródków, a także mniejsza sala gimnastyczna. Wzdłuż korytarzy stworzono strefy do odpoczynku: ustawiono tam miękkie okrągłe pufy, a ściany udekorowano kolorowymi drewnianymi elementami.
Dzieci z klas IV–VIII korzystają z jasnych, przestronnych sal lekcyjnych zlokalizowanych na piętrze w północnej części budynku. Mają tam dostęp do nowoczesnych pracowni specjalistycznych, m.in. geograficznej, biologicznej, chemicznej, fizycznej, językowej, muzycznej (z wieloma instrumentami i wydzielonej akustycznie), plastycznej (z piecem do wypalania ceramiki, porcelany, szkła, emalii) oraz komputerowej. Obok sal lekcyjnych przewidziano strefy rekreacji, z których widoczny jest zielony dziedziniec. W tej części w sufitach zamontowano świetliki dachowe.
W szkole zadbano o dodatkowe udogodnienia – salę integracji sensorycznej, strefę ciszy, plac zabaw dostosowany do potrzeb dzieci z niepełnosprawnościami.

Na piętrze zlokalizowane są także pomieszczenia administracyjne, m.in. sekretariat z aneksem socjalnym, gabinety dyrekcji, pokój spotkań z rodzicami, pokój nauczycielski z zapleczem, a także strefy do odpoczynku i wspólnego planowania zajęć. Z kolei w części zachodniej przylegającej do głównych schodów jest biblioteka z czytelnią multimedialną, z której widać plac przed wejściem do szkoły.
Z holu schody prowadzą również do zlokalizowanej tuż pod nim części podpiwniczonej, w której są pomieszczenia konserwatora budynku, magazyn oraz przyłącza wody i pomieszczenia techniczne ze zbiornikiem retencyjnym.

Strefa sportowa

Nowoczesna hala sportowa (20 x 40 m) z trybuną na ponad 60 miejsc, interaktywnymi tablicami wyników, a także wygodnymi szatniami jest na parterze. Dzięki niezależnemu wejściu, systemowi kontroli dostępu oraz opcji oddzielenia od pozostałej części budynku może być udostępniana po godzinach lekcyjnych. Z hali jest przejście do mniejszej sali gimnastycznej, która pełni funkcję zaplecza.

Na dachu hali zlokalizowano boisko, które wyróżnia szkołę na Białołęce. Boisko ma wymiary 30 x 60 m, nawierzchnię ze sztucznej trawy i trybuny. Prowadzą na nie zewnętrzne schody znajdujące się w narożniku budynku. Attyka wokół boiska jest wyposażona w piłkochwyty o wysokości 6,5 m. Wykonano je z ocynkowanych ogniowo dwuteowników, pomiędzy którymi rozpięta jest siatka z linek ze stali nierdzewnej. Zamontowano oświetlenie umożliwiające grę po zmroku. Przed szkołą jest dodatkowe boisko z bieżnią.

Konstrukcja i instalacje

Dwukondygnacyjny budynek, ze względu na ukształtowanie terenu, ma półpoziomy. Wymagało to od projektantów precyzyjnego zaplanowania układów komunikacyjnych i instalacyjnych. Szkołę wykonano w technologii żelbetowej z działowymi przegrodami murowanymi, co pozwoliło na dużą elastyczność w kształtowaniu przestrzeni. Duże drewniane okna oraz przeszklony dach nad centralnym holem zapewniają dostęp światła dziennego, a to pozytywnie wpływa na koncentrację i samopoczucie uczniów. Z sal przedszkolnych można wyjść bezpośrednio do ogrodu przez wielkowymiarowe tarasowe drzwi przesuwne. W oknach od strony wewnętrznej zamontowano elektrycznie sterowane zasłony zacieniające, które chronią przed przegrzewaniem pomieszczeń i zapewniają odpowiedni komfort użytkowania.

Elewację wykończono szarą betonową cegłą i uzupełniono drewnianymi listwami – przede wszystkim w strefach wejściowych i w okolicach tarasów.

W środku w miejscach intensywnie użytkowanych, takich jak np. hol, korytarze, zastosowano trwałe i łatwe w utrzymaniu materiały, m.in. posadzki żywiczne i okładziny z płyt włókno-cementowych. Do wykończenia większości pomieszczeń i wyposażenia przestrzeni wykorzystano elementy drewniane, które nadają ciepłego i przyjaznego charakteru wnętrzom. Warto zwrócić uwagę, że w budynku zastosowano odpowiednią izolację akustyczną, co sprawia, że jest ciszej. We wszystkich salach lekcyjnych, zarówno w części szkolnej, jak i przedszkolnej, znajdują się zabudowy z umywalkami oraz szafki dla każdego dziecka.

Nowoczesny i energooszczędny system regulujący temperaturę zapewnia odpowiednią wentylację i klimatyzację w budynku. W salach lekcyjnych zamontowano czujniki CO2 kontrolujące stan powietrza. Na terenie obiektu zamontowano instalację do retencji wody deszczowej, która jest wykorzystywana do spłukiwania toalet, a latem – do podlewania zieleni, a także systemy bezpieczeństwa i kontroli dostępu (możliwe jest udostępnianie po zajęciach lekcyjnych części budynku – np. sali gimnastycznej – bez konieczności uruchamiania całej infrastruktury).

Relacja z przyrodą

W koncepcji architektonicznej szkoły i zaplecza sportowo-rekreacyjnego uwzględniono ochronę zieleni, przede wszystkim drzew rosnących na terenie inwestycji, w tym lasu łęgowego. Był to jeden z warunków postawionych w konkursie.
Autorzy projektu zwracają uwagę, że ukształtowanie powierzchni oraz drzewostan na działce zdeterminowały układ inwestycji. Z jednej strony naturalny spadek w poprzek działki wpłynął na rozmieszczenie pomieszczeń i ich funkcji. Z drugiej – jak najwięcej drzew trzeba było uwzględnić w projekcie. Budynek rozdzielono dziedzińcami wypełnionymi zielenią, ogródkami, placami zabaw (są tam ławki i stoliki). Na polanie w sąsiedztwie lasu łęgowego utworzono „zieloną klasę”, w której lekcje prowadzone są na świeżym powietrzu (nie ma tam betonowych chodników, są natomiast drewniane ławki i tablice edukacyjne).

Powierzchnia biologicznie czynna zajmuje ok. 70% działki, a na mniejszych częściach budynku pokrycie wykonano w formie zielonego dachu, co sprawia, że latem budynek mniej się nagrzewa, a zimą zatrzymuje więcej ciepła.
Dzięki umieszczeniu boiska szkolnego na dachu udało się pozostawić dużą część terenów zieleni wokół szkoły. Najcenniejsze rośliny wyeksponowano na placu wejściowym i w ogródkach, a dodatkowo dosadzono kilkadziesiąt nowych. Wpisanie obiektu w zastaną zieleń i ukształtowanie terenu dają wrażenie, że szkoła była w tym miejscu od dawna.