W ostatnich miesiącach można było zaobserwować rosnący niepokój i globalną debatę dotyczącą zasadności i tempa wdrażania wymogów ESG. Zawirowania polityczne rodzą pytania o trwałość i kierunek transformacji. Niezależnie jednak od tych globalnych perturbacji należy pamiętać, że Polska – jako państwo członkowskie Unii Europejskiej – jest zobowiązana do stosowania unijnej legislacji.

Nowe regulacje – EPBD i taksonomia UE

W maju 2024 roku Parlament Europejski zatwierdził nowelizację dyrektywy EPBD (Energy Performance of Buildings Directive), na której wdrożenie państwa członkowskie mają czas do maja 2026 roku. W dyrektywie wprowadzono obowiązek bezemisyjności nowych budynków: od 1 stycznia 2028 r. dotyczy on nowych budynków będących własnością instytucji publicznych, a od 1 stycznia 2030 r. – wszystkich pozostałych. W związku z tym konieczna będzie aktualizacja krajowych warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, a także dostosowanie ich do wymogów unijnych. Ministerstwo Rozwoju i Technologii zapewnia, że nowe wymagania zostaną określone na poziomie optymalnym pod względem kosztów.

Kolejnym wymogiem wynikającym z EPBD jest obowiązek raportowania współczynnika globalnego ocieplenia, czyli GWP (Global Warming Potential) w całym cyklu życia budynku i zamieszczenie go w świadectwie charakterystyki energetycznej. Od 2028 roku obowiązek ten będzie dotyczył nowych budynków o powierzchni pow. 1 000 m2, a od 2030 r. – wszystkich nowych budynków. Zakres nowych przepisów wykracza więc poza kwestie operacyjnych emisji gazów cieplarnianych, na których skupiano się do tej pory.

Innym ważnym dokumentem jest taksonomia Unii Europejskiej. W tym rozporządzeniu zdefiniowano kryteria zrównoważonego rozwoju dotyczące działalności gospodarczej. W przypadku sektora budowlanego najważniejszy wymóg, o którym powinni wiedzieć inwestorzy, to zapotrzebowanie na energię pierwotną. Nie może ona przekraczać progu obowiązującego w przypadku budynków o niemal zerowym zużyciu energii albo powinna być od niego przynajmniej 10% niższa – w zależności od tego, do którego celu klimatycznego inwestor chce wnieść istotny wkład.

W taksonomii wprowadzono także konieczność obliczenia wspomnianego współczynnika GWP w budynkach o powierzchni przekraczającej 5 000 m2.

Finansowanie a ESG

Choć procesy legislacyjne trwają latami, banki i instytucje finansujące nie czekają na ostateczne regulacje i już dziś stawiają inwestorom wymagania związane z ESG. Coraz częściej pojawiają się pytania o konkretne wskaźniki, w tym o emisje generowane w całym cyklu życia inwestycji. Osoby, które nie dostosują się do nowych realiów, mogą mierzyć się z ograniczonym dostępem do konkurencyjnego finansowania oraz ze spadkiem wartości swoich aktywów.

Rola projektantów

Decyzje podejmowane na etapie projektowym w znacznym stopniu wpływają na ślad węglowy budynku. To właśnie zespół projektowy przekłada cele klimatyczne, wymagania regulacyjne, finansowe i wytyczne inwestorów na konkretne rozwiązania techniczne i ostateczny projekt. Dlatego tak ważne jest świadome, interdyscyplinarne podejście, zgodnie z którym cele klimatyczne są faktycznie wdrażane, a nie pozostają jedynie w strategii inwestora.