W ciągu ostatnich kilkunastu lat nastąpił dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii, a w szczególności technologii fotowoltaicznych. Obecnie instalacje solarne powszechnie występują w budynkach mieszkalnych, użyteczności publicznej oraz przemysłowych, jak również są montowane jako wolnostojące na poziomie gruntu (tzw. elektrownie fotowoltaiczne). Ich zastosowanie pozwala na częściowe lub całkowite pokrycie zapotrzebowania na energię elektryczną, skutkując zmniejszeniem kosztów jej zakupu z sieci, a także przyczynia się do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych oraz zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego kraju.

Panele fotowoltaiczne są najczęściej montowane na dachach płaskich i połaciach dachów stromych istniejących budynków, jednak od pewnego czasu coraz częściej również na elewacjach oraz balustradach balkonów i tarasów. Kompleksowy montaż paneli fotowoltaicznych obejmuje szereg robót i czynności technicznych, organizacyjnych, takich jak: przygotowanie miejsca montażu, montaż konstrukcji wsporczej, montaż paneli fotowoltaicznych, wykonanie połączeń elektrycznych i przejść przewodów przez przegrody budynku (stropy, ściany), konfigurację systemu, integrację z istniejącą infrastrukturą energetyczną obiektu, transport wewnętrzny materiałów i sprzętu, montaż i demontaż rusztowań (roboty na wysokości), a także likwidację i uporządkowanie stanowiska roboczego. Każda z wymienionych robót i czynności generuje określone koszty, których wysokość zależy m.in. od rodzaju zastosowanej technologii, miejsca montażu paneli PV, warunków montażowych, skali przedsięwzięcia oraz rozwiązań materiałowo-konstrukcyjnych zastosowanych na dachach czy elewacjach budynków.

Biorąc powyższe pod uwagę, jednym z istotnych zagadnień staje się prawidłowa wycena kosztów montażu paneli fotowoltaicznych, ponieważ wpływają one na całkowity koszt inwestycji fotowoltaicznej, a tym samym na okres zwrotu poniesionych nakładów, stanowiący jeden z podstawowych mierników oceny opłacalności inwestycji w systemy solarne.

Wymagania formalne i techniczne

Ponieważ panele fotowoltaiczne są montowane przede wszystkim na dachach, decyzja o podjęciu inwestycji fotowoltaicznej oraz związane z nią ewentualne korzyści były dotychczas „zarezerwowane” głównie dla właścicieli lub zarządców tych obiektów.
Jednakże panele fotowoltaiczne mogą być również montowane w niewielkich zestawach (tj. 2, 3, 4 szt.) na fragmentach elewacji oraz mocowane do balustrad balkonów i tarasów. W konsekwencji także właściciele lokali mieszkalnych mają możliwość montażu instalacji fotowoltaicznej i obniżenia kosztów zakupu energii elektrycznej z sieci.

Wymaga to jednak spełnienia określonych wymagań technicznych oraz poniesienia niezbędnych nakładów związanych z zakupem i montażem paneli fotowoltaicznych.

  1. Uzyskanie zgody zarządcy budynku, wspólnoty mieszkaniowej lub spółdzielni mieszkaniowej na montaż paneli fotowoltaicznych, ponieważ elewacja budynku mieszkalnego wielorodzinnego (w tym balustrady balkonów i tarasów) stanowi część wspólną budynku.
  2. Zachowanie estetyki elewacji budynku – rozmiar, liczba oraz układ zamontowanych paneli fotowoltaicznych nie powinny pogarszać walorów architektonicznych elewacji ani powodować zasłaniania okien sąsiednich lokali.
  3. Zapewnienie spełnienia wymagań dotyczących nośności i stateczności zamontowanej konstrukcji wsporczej i paneli fotowoltaicznych. Masa dwóch paneli fotowoltaicznych wraz z konstrukcją wsporczą wynosi ok. 40-50 kg. Jest to wartość stosunkowo niewielka, jednak w okresie eksploatacji panele poddawane są znacznym obciążeniom wynikającym z parcia i ssania wiatru, dlatego należy stosować wyłącznie systemowe konstrukcje wsporcze pod panele oraz zlecać montaż (pomimo jego pozornej prostoty) wyspecjalizowanym firmom. Podstawowym wymaganiem jest montaż paneli fotowoltaicznych w taki sposób, aby zapewnić bezpieczeństwo użytkowników budynku, sąsiadów i osób trzecich (np. przechodniów poruszających się po ciągach pieszo-jezdnych lub dzieci przebywających na placach zabaw zlokalizowanych poniżej balkonu z instalacją fotowoltaiczną),
  4. Energię elektryczną wyprodukowaną przez panele zamontowane na balustradzie balkonu lub tarasu można wykorzystać na potrzeby własne lub sprzedać do sieci elektroenergetycznej w systemie net-billing. W przypadku sprzedaży energii elektrycznej do sieci on-grid (net-billing) konieczne jest zgłoszenie instalacji do operatora systemu dystrybucyjnego oraz montaż licznika dwukierunkowego, co umożliwia rozliczanie wartości energii wprowadzonej do sieci zgodnie z obowiązującym modelem rozliczeń prosumentów. Nowe mikroinstalacje fotowoltaiczne przyłączone do sieci po wprowadzeniu systemu net‑billing podlegają temu sposobowi rozliczeń. Instalacje o mocy do 0,8 kWp (800 W) mogą być zwolnione z obowiązku zgłaszania do operatora systemu dystrybucyjnego, jeżeli nie są podłączane do sieci i nie wprowadzają energii do systemu przesyłowego. Takie małe systemy, podłączane bezpośrednio do gniazdka elektrycznego w formule „plug and play” (tzw. „fotowoltaika do gniazdka”), nie wymagają zgłoszenia do zakładu energetycznego i stanowią niezależne źródło zasilania dla odbiorników wewnętrznych. Ponadto systemy off‑grid, które nie są połączone z siecią elektroenergetyczną i magazynują energię we własnych akumulatorach, nie podlegają zgłoszeniu do OSD, chociaż ich projekt i montaż powinny być wykonane zgodnie z zasadami bezpieczeństwa oraz przepisami prawa elektrycznego i budowlanego.
  5. Wykonanie instalacji fotowoltaicznej z zastosowaniem zabezpieczeń przeciwpożarowych i przepięciowych, zgodnie z normami i obowiązującymi przepisami.
  6. Balustrada balkonu lub tarasu powinna być metalowa, prosta, bez wypełnienia, w dobrym stanie technicznym i trwale zamocowana do płyty balkonowej lub podłoża tarasu.
  7. Brak lub minimalne zacienienie balkonu/tarasu, np. przez blisko rosnące drzewa czy sąsiednie budynki, itp.
  8. Orientacja balustrady najlepiej na stronę południową (ewentualnie na południowo-wschodnią lub południowo-zachodnią), nachylenie paneli pod kątem 35°-40°.