W przeszłości fundament w formie płyty stosowany był w przypadku niewielkiej wytrzymałości podłoża gruntowego lub wysokiego poziomu wód gruntowych. Współcześnie obiekty posadowione na płycie (nawet niewielkie i niepodpiwniczone) projektuje się coraz chętniej, ponieważ tak wykonana konstrukcja charakteryzuje się większą statecznością. Obrazowo rzecz ujmując, budynek posadowiony jest jak „otwarte pudełko położne do góry dnem”.

Warianty hydroizolacji

Charakterystycznym elementem systemu hydroizolacji budynków posadowionych na płycie fundamentowej jest izolacja pozioma. Może być ona zrealizowana na kilka sposobów:

  • jako tzw. izolacja podposadzkowa, tj. uszczelnienie na górnej powierzchni płyty dennej (rys. 1),
  • izolacja ułożona poniżej płyty fundamentowej – obecnie najczęściej stosowane rozwiązanie (rys. 2, fot. 1),
  • funkcję izolacji wodochronnej zapewnia płyta wykonana w technologii betonu wodoszczelnego TBW (rys. 3), ostatnio określanej również jako technologia izolacji bezpowłokowych TIB [2].

Izolacja pozioma pod płytą denną

Do wykonania izolacji wodochronnej poniżej płyty dennej najczęściej stosuje się:

  • rolowe materiały bitumiczne (papy) [4],
  • materiały bezspoinowe: grubowarstwowe powłoki bitumiczne [5] oraz hybrydowe masy uszczelniające [6],
  • materiały bentonitowe [7],
  • membrany z tworzyw sztucznych i kauczuku [8].

Cechą charakterystyczną wariantu z izolacją wodochronną poniżej płyty fundamentowej jest eliminacja jednego z elementów krytycznych (słabego punktu) całego systemu uszczelnienia, tj. połączenia izolacji podposadzkowej z poziomą izolacją ścian wykonanych na ławach bądź płycie fundamentowej (por. rys. 1) [9]. Podkreślenia wymaga również fakt, że nieodłączną częścią tego rozwiązania jest płyta z betonu podkładowego stanowiąca podłoże pod wykonanie warstw hydroizolacji (rys. 2). Ponieważ podłoże pod izolacje powinno być elementem stabilnym oraz nośnym, musi być to de facto płyta konstrukcyjna o grubości adekwatnej do przewidywanych obciążeń (a nie – z czym wciąż niestety można się spotkać w projektach – tzw. chudy beton).

Kolejnym istotnym aspektem jest podjęcie działań mających na celu zabezpieczenie warstwy hydroizolacyjnej przed uszkodzeniem w wyniku dalszych prac budowlanych. Może do tego dojść np. w wyniku chodzenia po warstwie uszczelniającej, składowania na niej materiałów lub sprzętu, ale także podczas wykonywania i układania zbrojenia (fot. 1). Na takie uszkodzenia szczególnie wrażliwe są elastyczne masy hydroizolacyjne (PMBC oraz FPMC), które zazwyczaj zabezpiecza się poprzez wykonanie ochronnej warstwy jastrychu (rys. 2) [10].

Uszczelnienie budynków znajdujące się poniżej płyty fundamentowej w każdym przypadku (niezależnie od rzeczywistych warunków gruntowo-wodnych) należy projektować i wykonywać jako zabezpieczenie przeciw wodzie pod ciśnieniem (izolację wodochronną). Nawet, gdy na etapie projektowania budynku nie stwierdzono występowania wody gruntowej (właściwej lub infiltracyjnej) należy mieć na względzie, że sytuacja ta może ulec zmianie, a do warstw znajdujących się poniżej płyty dennej, po jej wykonaniu nie będzie już dostępu [9].

Hydroizolacja a technologia betonu wodoszczelnego

Płyta wykonana w technologii betonu wodoszczelnego (TBW) łączy w sobie funkcję przenoszenia obciążeń statycznych (konstrukcyjną) oraz zapewnienia ochrony przed wnikaniem wody (hydroizolacyjną) [11]. Konstrukcja takiej płyty, aby była funkcjonalna, wymaga zatem czegoś więcej niż tylko betonu odpornego na przenikanie wody. Mając to na uwadze, w planowaniu należy uwzględnić następujące elementy [12]:

  • materiał budowlany: beton o wysokiej odporności na przenikanie wody,
  • ograniczenie naprężeń: układ konstrukcji powinien minimalizować ich koncentrację oraz nie generować naprężeń dodatkowych (w tym skurczowych), co pozwoli uniknąć powstawania rys lub ograniczyć szerokość ich rozwarcia,
  • uszczelnienie złączy: dobór i rozmieszczenie uszczelnień złączy,
  • sposób prowadzenia prac budowlanych: betonowanie, zagęszczanie mieszanki betonowej,
  • fizykę budowli: izolacyjność cieplna, wymagania użytkowe, wilgotność w budynku.