Pojęcie „założenia wyjściowego” odnosi się do zbioru hipotez, reguł, aksjomatów lub postulatów przyjmowanych jako prawdziwe bez dowodu. Stanowią one fundament dalszych działań, na podstawie których tworzy się dokument, teorię lub twierdzenia. Założenia wyjściowe do kosztorysowania, zwane dalej również „założeniami wyjściowymi”, są jedną z podstaw sporządzenia kosztorysu inwestorskiego. Na prośbę Czytelników „Buduj z Głową” postaram się omówić, jak powinny one wyglądać, co zawierać oraz jakie błędy najczęściej spotykamy w tego typu dokumentach.

Definicje

Założenia wyjściowe do kosztorysowania są zdefiniowane zarówno w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy Prawo zamówień publicznych [1], jak i w Polskich Standardach Kosztorysowania Robót Budowlanych [2].

Zgodnie z § 1 pkt 9 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z 20 grudnia 2021 roku w sprawie określenia metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego, obliczania planowanych kosztów prac projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym [3], ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:

„założeniach wyjściowych do kosztorysowania – należy przez to rozumieć dane techniczne, technologiczne i organizacyjne nieokreślone w dokumentacji projektowej oraz specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych, a mające wpływ na wartość kosztorysową robót”.

W Polskich Standardach Kosztorysowania Robót Budowlanych [2], poza wyżej przywołaną definicją zaczerpniętą z rozporządzenia [3], dodano kolejną ogólną, dotyczącą założeń wyjściowych do kosztorysowania. Zgodnie z pkt 1.31 ma ona brzmienie: „założenia wyjściowe do kosztorysowania – dane techniczne, technologiczne oraz organizacyjne nieokreślone w dokumentacji projektowej oraz specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych, a mające wpływ na wartość kosztorysową robót, a także przyjęte podstawy prawne, rzeczowe i kosztowe opracowania kosztorysu”.

Założenia wyjściowe do kosztorysowania, niezależnie od przyjętego określenia, powinny być powiązane z kosztorysem inwestorskim, bez względu na to, czy będzie on wykonywany w rygorze zamówień publicznych, czy też poza tym systemem.

Co powinno się znaleźć w założeniach wyjściowych?

Muszą one zawierać nie tylko dane techniczne, technologiczne oraz organizacyjne nieokreślone w opisie przedmiotu zamówienia na roboty budowlane, a mające wpływ na wartość kosztorysową robót (co wynika z definicji), ale również przyjęte podstawy kosztowe (na podstawie treści rozporządzenia).

Zgodnie z definicją przywołaną w rozporządzeniu [3] w założeniach wyjściowych trzeba podać:

  • dane techniczne – wszystkie parametry i uwarunkowania dotyczące przedmiotu zamówienia mające wpływ na czas pracy, zastosowany sprzęt oraz rodzaj i zużycie materiałów,
  • dane technologiczne – za pomocą których określa się sposób i technologię wykonywania robót budowlanych,
  • dane organizacyjne – warunki oraz sposób prowadzenia zaplecza budowy mające wpływ na koszty ogólne inwestycji.

Właściwy minister nie wskazał bezpośrednio w definicji założeń wyjściowych konieczności ujęcia w nich założeń kosztowych, jednak wynika to z pozostałej treści rozporządzenia. Dla przykładu zgodnie z treścią § 5 ust. 5 podstawę naliczania narzutu zysku w kalkulacji szczegółowej ceny jednostkowej ustala się właśnie w założeniach wyjściowych. Warto podkreślić, że pozostawiono pełną swobodę w określeniu podstawy do naliczania zysku. Oprócz standardowego naliczania od kosztów robocizny, sprzętu i kosztów pośrednich można również przyjąć jego naliczanie od kosztów nabycia materiałów. Część czytelników pamięta zapewne taki postulat dyskutowany na konferencji Stowarzyszenia Kosztorysantów Budowlanych w 2022 roku, gdy mieliśmy do czynienia z rynkiem wykonawców, a szacowana wartość kosztorysowa robót była zazwyczaj znacząco niższa od cen oferowanych przez wykonawców. W rozporządzeniu dopuszcza się taką możliwość, trzeba ją jednak jasno zapisać w założeniach wyjściowych.