Celem twórców ustawy z 4 grudnia 2025 r. było przede wszystkim uproszczenie oraz przyspieszenie procedur związanych z inwestycjami i budownictwem. Chodziło także o ograniczenie nadmiaru działań organów administracji architektoniczno-budowlanej. Jak podkreślili autorzy nowelizacji, głównym zamiarem było m.in. poszerzenie listy obiektów i robót budowlanych, które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę, a w określonych sytuacjach również zwolnienie z obowiązku zgłoszenia. Celem było także wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych, które pojawiały się w praktyce stosowania dotychczasowych przepisów. Nowelizacja weszła w życie 7 stycznia 2026 r.

Co trzeba zgłosić?

Do listy obiektów, które można budować bez pozwolenia (wystarczy tylko zgłoszenie organowi administracji architektoniczno-budowlanej) dodano:

  • wolno stojące budynki użyteczności publicznej o pow. użytkowej do 200 m2, nie wyższe niż dwukondygnacyjne,
  • wolno stojące przydomowe budowle ochronne o pow. użytkowej do 35 m2 przeznaczone do ochrony użytkowników budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z instalacjami i przyłączami niezbędnymi do ich użytkowania.

W obu przypadkach warunkiem jest to, by obszar oddziaływania obiektów mieścił się w całości na działce lub działkach, na których zostały zaprojektowane, a także przygotowanie projektów: zagospodarowania działki (lub terenu), architektoniczno-budowlanego i technicznego. Musi być ustanowiony kierownik, na którym spoczywa odpowiedzialność za prowadzenie dziennika budowy. Dodatkowym obowiązkiem będzie zawiadomienie o zakończeniu budowy. W przypadku wolno stojących budynków użyteczności publicznej konieczne są także ich okresowe kontrole oraz prowadzenie książki obiektu budowlanego.
W trybie zgłoszenia możliwa jest także budowa wolno stojących kontenerów telekomunikacyjnych o pow. do 35 m2 (także te do 3 m wys.), z niezbędnymi instalacjami i przyłączami.
Analogiczna procedura dotyczy wolno stojących magazynów energii elektrycznej o poj. od 30 kWh do 2 000 kWh.
W nowelizacji doprecyzowano regulacje dotyczące budowy na zgłoszenie boisk (w tym szkolnych), kortów tenisowych, bieżni. Po zmianie obiekty te nie muszą być wykorzystywane wyłącznie na cele rekreacyjne, ale mogą być przeznaczone także na działalność sportową.
Jednocześnie wskazano, że zgłoszeniu podlega budowa przydomowych tarasów naziemnych, zarówno zadaszonych (powyżej 35 m2, o pow. dachu do 50 m2), jak i niezadaszonych (powyżej 35 m2 zabudowy).
Ważną i długo wyczekiwaną przez właścicieli nieruchomości zmianą jest możliwość budowy na zgłoszenie bezodpływowych zbiorników na wody opadowe lub roztopowe. Dotyczy to zbiorników o poj. od 5 m3 do 30 m3 wykorzystywanych do produkcji rolnej i stanowiących uzupełnienie zabudowy zagrodowej na istniejącej działce siedliskowej. Najważniejszą zmianą jest jednak możliwość budowy bez pozwolenia bezodpływowych zbiorników na wody opadowe lub roztopowe o łącznej poj. od 5 m3 do 15 m3.
Wreszcie wśród inwestycji wymagających tylko zgłoszenia znalazły się również:

  • kolumbaria o pow. zabudowy do 15 m2 i wys. do 3 m, zlokalizowane na terenie cmentarzy,
  • przepusty o długości do 20 m oraz o przekroju wewnętrznym od 0,85 do 3 m2,
  • wyloty do cieków naturalnych,
  • wieże lub maszty Kolejowego Systemu Ruchomej Łączności Radiowej stawiane na obszarze kolejowym, na potrzeby zarządcy infrastruktury kolejowej.

Roboty budowlane w świetle nowych przepisów

Autorzy nowelizacji zdecydowali się także zmienić zasady dotyczące robót budowlanych (art. 29 ust. 3). Po nowelizacji część tych robót nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, wystarczy zgłoszenie. Dotyczy to m.in. przebudowy:

  • przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych wolno stojących przydomowych budowli ochronnych do 35 m2 z instalacjami i przyłączami przeznaczonych do ochrony użytkowników budynku jednorodzinnego (warunki: obszar oddziaływania mieści się w całości na działce lub działkach, na których stoi obiekt, wymóg dołączenia projektu zagospodarowania działki oraz architektoniczno-budowlanego),
  • przydomowych tarasów naziemnych o pow. powyżej 35 m2 i pow. dachu do 50 m2,
  • kontenerów telekomunikacyjnych, kolumbariów, przepustów, wylotów do cieków naturalnych i bezodpływowych zbiorników o poj. od 5 m3 do 15 m3 na wody opadowe lub roztopowe.

Bez pozwolenia na budowę, ale na zgłoszenie można instalować:

  • urządzenia techniczne lub ich elementy, w tym instalacje radiokomunikacyjne, takie jak stacje bazowe telefonii komórkowej, stacje telewizyjne i radiofoniczne, urządzenia łączności radiowej, radionawigacyjnej i radiolokacyjnej oraz antenowe konstrukcje wsporcze, o wys. od 3 m do 12 m,