W poprzednich artykułach dotyczących budowli ochronnych opisano nową strukturę obiektów zbiorowej ochrony oraz zasady organizacji miejsc doraźnego schronienia (BzG 1/2026, 2/2026). Kolejnym elementem systemu jest zagospodarowanie istniejących zasobów, określonych jako „dotychczasowe budowle ochronne”. Należą do nich obiekty lub ich części, które przed 1 stycznia 2025 r. pełniły takie funkcje.
Warunki, jakie obiekty te muszą spełnić, aby zgodnie z ustawą [1] mogły zostać uznane za schrony lub ukrycia, określono w rozporządzeniu z 21 lutego 2025 r. w sprawie kryteriów uznawania obiektów budowlanych albo ich części za budowle ochronne [2].

Właściciele i zarządcy takich obiektów mieli obowiązek zawiadomić wójta (burmistrza, prezydenta miasta) o ich posiadaniu w terminie 90 dni od wejścia w życie ustawy. Uznanie za budowlę ochronną – nadanie statusu schronu lub ukrycia – następuje w jednym z trzech trybów określonych w ustawie, na podstawie:

  • zarządzenia – w przypadku obiektów publicznych,
  • porozumienia – dobrowolna umowa z właścicielem,
  • decyzji administracyjnej.

Przed wydaniem aktu uznania organy mogą zlecić sprawdzenie stanu technicznego obiektu przez Państwową Straż Pożarną (dalej „PSP”) lub organy nadzoru budowlanego.