Liczymy koszty cyklu życia budynku (LCC)

Kazimierz Stanisław Nowicki

LCC (Life Cycle Cost) to metoda obliczania kosztu całkowitego w cyklu życia obiektu – od fazy przygotowania, budowy, przez użytkowanie i konserwację, aż do ewentualnej likwidacji lub rozbiórki. W kosztorysowaniu oznacza to, że oprócz ceny wykonania robót budowlanych, analizujemy także długoterminowe koszty eksploatacyjne i utrzymaniowe.

Metodę kalkulacji kosztów cyklu życia budynków oraz sposób przedstawiania informacji o tych kosztach określa Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z 23 listopada 2021 r. obowiązujące od 1 stycznia 2022 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 2276). W przypadku przetargów publicznych na budynki do wyboru najkorzystniejszej oferty można zastosować kryterium „kosztu cyklu życia”, zamiast powszechnego „kryterium ceny”. Ujednolicenie metody liczenia pozwala w obiektywny sposób porównać wyniki i wybrać najlepszą propozycję. Wzór na obliczenie LCC został zaimplementowany również do Normy EXPERT.

Moduł Koszty cyklu życia

Całość operacji związanych z wyliczeniem kosztów cyklu życia przeprowadzamy na widoku KOSZTORYSY, po wybraniu z grupy Moduły polecenia Koszty cyklu życia (lub klawisze Alt+F11).

Polecenie to wywołuje okno Koszty cyklu życia, w którym przeprowadzamy obliczenia tychże kosztów.

Jeśli mamy gotowy kosztorys, to pierwsze wywołanie polecenia Koszty cyklu życia wprowadza wartość kosztorysu netto (bez podatku VAT) jako koszty nabycia, a koszty remontów określone w poprzednich wersjach Normy przenoszone są do kosztów utrzymania. Od momentu przeniesienia kosztów remontów do kosztów cyklu życia, będą one mogły być modyfikowane tylko w module Koszty cyklu życia.

Dane w kosztorysie i kosztach cyklu życia są ze sobą zsynchronizowane. Modyfikacje w kosztorysie pociągają za sobą zmiany w module Koszty cyklu życia. Stąd polecenie Cofnij i Ponów są wspólne dla programu głównego i modułu. Polecenia grupy Kosztorys umożliwiają ustawienie obliczeniowego czasu życia obiektu (po kliknięciu w Parametry),

który domyślnie wynosi 30 lat i w razie konieczności można tę wartość zmienić.

Po kliknięciu w Strona tytułowa uzupełniamy pole grupy Opracowanie.

Pozostałe dane strony tytułowej przejęte są z kosztorysu i tylko tam mogą być edytowane.

Po uzupełnieniu powyższych danych, przechodzimy do opracowywania kosztów nabycia, użytkowania i utrzymania, odpowiednio w widokach NABYCIE, UŻYTKOWANIE, UTRZYMANIE, zaś koszty całkowite zobaczymy w widoku KOSZTY CYKLU ŻYCIA.

Obliczanie kosztów nabycia

Rozpoczynamy od widoku NABYCIE. Przez koszty nabycia rozumiemy wydatki na:

roboty budowlane będące przedmiotem zamówienia, z uwzględnieniem kosztu wyposażenia trwale związanego z budynkiem,
wykonanie dokumentacji projektowej,
specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót budowlanych,
serwisy w okresie gwarancji wskazanej przez wykonawcę.

Pierwszy koszt wynikający z wartości kosztorysowej już mamy, teraz będziemy dodawali kolejne.

W tym celu klikamy na Dodaj – pojawi się okienko Właściwości kosztu.

W tym miejscu wprowadzamy Nazwę kosztu, Krotność (liczba, przez którą zostaną pomnożone koszty), Typ kalkulacji i Wartość kosztu. Po rozwinięciu listy Typ kalkulacji możemy skorzystać z poniższych typów.

Jako pierwsze wybieramy Typ kalkulacji – Kalkulacja na podstawie elementów kosztorysu, w Nazwie kosztu wpisujemy przykładowo „koszt prac projektowych”, Wskaźnik ustalamy np. na „3%”, następnie klikamy na Dodaj...

Teraz z Drzewa kosztorysu wybieramy te elementy, od których będzie liczony „Koszt prac projektowych” (wskaźnik 3%) – zaznaczamy (podświetlamy linię) Dom Kultury... (czyli od całości) i klikamy OK.

Pora ująć koszt zakupu działki. Jako typ kalkulacji tym razem wybieramy Kalkulacja własna, w Nazwie kosztu wpisujemy przykładowo „Koszty zakupu działki pod budowę”, a w polu Wartość kosztu np. „1 500 000” PLN i klikamy na OK.

W ten sposób wprowadziliśmy kolejny koszt nabycia.

Z listy Typ kalkulacji możemy jeszcze wybrać Kalkulację na podstawie innych kosztów.

Wypełniamy wówczas pole Wskaźnik, który oznacza procent od sumy kosztów zaznaczonych w drzewie Koszty powiązane (drzewo zawiera wszystkie koszty występujące w kosztach cyklu życia). Nowy koszt powiązany dodajemy poprzez zaznaczenie go na drzewie.

Koszty oznaczone czerwoną ikoną nie mogą być dodane. Wartość kosztu jest obliczana jako iloczyn wskaźnika i sumy wartości wszystkich zaznaczonych kosztów znajdujących się w polu Koszty powiązane.

I ostatni Typ kalkulacji do wyboru – Kalkulacja na podstawie cen jednostkowych.

Po wprowadzeniu danych: Nazwy kosztu, Krotności, Nazwy, jednostki miary, ilości i ceny jednostkowej program wylicza koszt jako iloczyn Ilości i Ceny jednostkowej.

Kolejny koszt nabycia dodany.

Na dole okna Właściwości kosztu znajdują się przyciski Poprzedni i Następny, dzięki którym przemieszczamy się między kolejnymi kosztami, nie wychodząc z okna.

W grupie Koszty do dyspozycji mamy również przyciski:

Usuń – usuwa podświetlony koszt z listy,
Właściwości – otwiera okno Właściwości kosztu, gdzie edytujemy dane, takie jak nazwa kosztu oraz typ kalkulacji,
...w środek/na końcu – to przełącznik, który umożliwia wstawienie nowego kosztu w środek lub na koniec listy.

Klikając na Opis kalkulacji w Grupie Widok, wyświetlamy lub ukrywamy wyrażenia wyliczenia wartości kosztu.

Zaś po wybraniu przycisku Wyboru kolumn mamy możliwość zapisywania i odczytywania układu kolumn listy kosztów, podobnie jak w innych widokach kosztorysu. Wybrane kolumny tabeli można zapamiętać w zestawieniu pod podaną nazwą. Funkcjonalność ta pozwala utworzyć wiele różnych widoków kosztów nabycia z różną zawartością i przywoływać je na ekran z menu przycisku.

Obliczanie kosztów użytkowania

Zmieniamy widok na UŻYTKOWANIE.

Po naciśnięciu Dodaj otwiera się nam okno Właściwości kosztu.

W przypadku kosztów użytkowania nowy koszt może być skalkulowany tylko wg cen jednostkowych.

Dopisujemy w Rodzaju grupy: „Energia elektryczna”, Krotność: „1”, wybieramy Wystąpienie: Cykliczne, Cykl: „1” (lata), Rodzaj energii: z listy „Energia elektryczna”, „kWh”, Ilość „18000”, Cena jednostkowa: „1,30” PLN.

Po wpisaniu danych klikamy na OK. Pierwszy koszt użytkowania został dodany.

Możemy dodawać kolejne. Tym razem będą to Dostarczenie wody w grupie Woda i ścieki.

Następnie Odprowadzenie ścieków.

Kolejna grupa kosztów została dodana.

Wprowadzimy jeszcze grupę Energia cieplna, a jako media Ciepło dostarczone.

Widok naszego ekranu po wprowadzeniu kolejnego Kosztu użytkowania.

Dla przykładu jeszcze Opłata abonamentowa, która będzie rozliczana miesięcznie.

Jeszcze pogrupujemy koszty Wg rodzaju grup kosztów.

Podobnie jak w widoku NABYCIE, tak i w UŻYTKOWANIU, mamy do dyspozycji przycisk Usuń, Właściwości oraz ...w środek/ na końcu, których działanie jest analogiczne.

Możemy także skorzystać ze Słownika mediów

Jakby mało było kosztów, dodamy jeszcze koszt roczny – Ubezpieczenie, o którym też warto pamiętać. Mogą do tego dojść również koszty sprzątania, odbioru śmieci itp.